Ile zarabia maszynista? Pełen obraz wynagrodzeń w dynamicznej branży kolejowej

Ile zarabia maszynista? Pełen obraz wynagrodzeń w dynamicznej branży kolejowej

Zawód maszynisty to profesja o długiej tradycji, która w dzisiejszych czasach jest nadal niezwykle ceniona i poszukiwana. Odpowiedzialność za bezpieczny przewóz setek pasażerów lub tysięcy ton towarów, a także wymóg precyzji i skupienia, sprawiają, że maszyniści należą do najlepiej opłacanych pracowników w sektorze transportu. Jednak pytanie „ile zarabia maszynista?” nie ma jednej, prostej odpowiedzi. Wynagrodzenie w tej profesji jest wypadkową wielu czynników, od stażu pracy i doświadczenia, przez rodzaj prowadzonego taboru, aż po region zatrudnienia i politykę płacową konkretnego przewoźnika. W niniejszym artykule przyjrzymy się szczegółowo, co wpływa na zarobki maszynistów w Polsce, analizując zarówno dane statystyczne, jak i specyfikę pracy w tej fascynującej branży.

Mediana zarobków maszynisty w Polsce – Analiza Danych (stan na 2026 rok)

Analizując wynagrodzenia w każdej profesji, kluczowe jest spojrzenie na medianę, która lepiej niż średnia odzwierciedla typowe zarobki, eliminując wpływ skrajnych wartości. W przypadku maszynistów, według aktualnych danych rynkowych i prognoz na rok 2026, mediana zarobków maszynisty wynosi około 8900 zł brutto miesięcznie. Oznacza to, że dokładnie połowa wszystkich maszynistów w Polsce zarabia więcej niż ta kwota, a druga połowa mniej. Jest to wskaźnik świadczący o solidnym poziomie wynagrodzeń, znacznie przekraczającym medianę krajową.

Dla pełniejszego obrazu warto jednak zanurkować głębiej w rozkład płac:

  • Dolny kwartyl: Około 25% maszynistów otrzymuje wynagrodzenie poniżej 7430 zł brutto. Ta grupa zazwyczaj obejmuje osoby rozpoczynające karierę, z mniejszym doświadczeniem, pracujące dla przewoźników oferujących niższe stawki początkowe lub w regionach o niższych kosztach życia. Jest to punkt wyjściowy dla wielu młodych adeptów zawodu, którzy z czasem, wraz ze zdobywaniem doświadczenia i kwalifikacji, liczą na podwyżki.
  • Górny kwartyl: Z kolei 25% najlepiej opłacanych maszynistów może liczyć na pensję przekraczającą 11 120 zł brutto miesięcznie. W tej grupie znajdują się zazwyczaj doświadczeni specjaliści, często z wieloletnim stażem, posiadający szerokie uprawnienia (np. do prowadzenia różnych typów lokomotyw, w tym nowoczesnych składów dużych prędkości), pracujący w dużych aglomeracjach lub dla przewoźników oferujących najbardziej konkurencyjne warunki. Ich wysokie zarobki są odzwierciedleniem nie tylko nabytej wiedzy, ale i codziennej, ogromnej odpowiedzialności.

Tak znacząca dysproporcja w zarobkach maszynistów, od blisko 7,5 tysiąca do ponad 11 tysięcy złotych brutto, podkreśla dynamiczny charakter tego zawodu i silne powiązanie płacy ze stażem, specjalizacją oraz miejscem zatrudnienia.

Droga od nowicjusza do eksperta: Wynagrodzenie początkowe a zarobki doświadczonych maszynistów

Kariera maszynisty to ścieżka wymagająca zaangażowania i ciągłego rozwoju, co znajduje swoje odzwierciedlenie w systemie wynagradzania. Odpowiedź na pytanie, ile zarabia maszynista na początku swojej drogi, będzie zawsze niższa niż w przypadku specjalisty z wieloletnim stażem.

Osoby rozpoczynające pracę jako maszyniści, po ukończeniu niezbędnych szkoleń, zdobyciu licencji maszynisty i świadectwa maszynisty, mogą spodziewać się wynagrodzenia, które często oscyluje w dolnej granicy mediany lub nawet poniżej niej. Przykładowo, w niektórych przedsiębiorstwach państwowych, początkowe zarobki mogą wynosić około 4 666 zł brutto miesięcznie. W tym okresie, nowo zatrudniony maszynista zazwyczaj pracuje pod nadzorem, zdobywa praktyczne doświadczenie na konkretnych trasach i typach taboru. Jest to etap intensywnej nauki i adaptacji do specyficznych wymogów zawodu.

Wraz z upływem czasu, zdobywaniem doświadczenia, poszerzaniem kwalifikacji i bezbłędnym wykonywaniem obowiązków, wynagrodzenie maszynisty systematycznie rośnie. Doświadczeni maszyniści, którzy przeszli przez różne etapy kariery, poznali specyfikę wielu tras i typów pociągów (zarówno pasażerskich, jak i towarowych), oraz zdobyli dodatkowe uprawnienia (np. na prowadzenie lokomotyw z nowoczesnymi systemami sterowania, czy składów dużych prędkości), mają szansę na znacznie wyższe zarobki, często przekraczające wspomniane 11 120 zł brutto miesięcznie. W niektórych przypadkach, w zależności od przewoźnika i zakresu obowiązków, doświadczony maszynista może zarabiać nawet do 15 000 zł brutto i więcej, zwłaszcza jeśli doliczymy do tego dodatki za pracę w specyficznych warunkach czy nadgodziny.

Czytaj  ZKM Gdynia 2026: Kompleksowy Przewodnik po Komunikacji Miejskiej i Lokalnym SEO

Rozwój kariery maszynisty to nie tylko wzrost podstawowego wynagrodzenia, ale także możliwość awansu na stanowiska takie jak maszynista-instruktor, który szkoli młodszych kolegów, czy też objęcie funkcji w dyspozyturze ruchu. Każdy taki krok wiąże się z dodatkowymi benefitami i podwyżką płacy, co czyni zawód maszynisty atrakcyjnym również ze względu na perspektywy długoterminowego rozwoju zawodowego.

Dodatki, premie i benefity – Kluczowe składniki całkowitego wynagrodzenia maszynisty

Podstawowe wynagrodzenie maszynisty stanowi jedynie część jego całkowitych miesięcznych dochodów. Znaczącą rolę odgrywają liczne dodatki i premie, które rekompensują specyficzne warunki pracy, takie jak nieregularny czas pracy, odpowiedzialność i wymagane poświęcenie. To właśnie one często sprawiają, że pytanie „ile zarabia maszynista?” ma tak zróżnicowane odpowiedzi.

Do najczęściej spotykanych dodatków należą:

  • Wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych: Praca maszynisty często wymaga elastyczności, a godziny pracy mogą wykraczać poza standardowe normy. Nadgodziny są zazwyczaj płatne znacznie wyżej niż podstawowa stawka godzinowa, co może znacząco podnieść miesięczne zarobki.
  • Dodatek za pracę w nocy, niedziele i święta: To jeden z kluczowych elementów zwiększających atrakcyjność finansową zawodu. Maszyniści prowadzą pociągi przez całą dobę, siedem dni w tygodniu. Praca w tych okresach jest zazwyczaj wynagradzana ze specjalnymi stawkami, często w wysokości 150% lub nawet 200% podstawowej stawki godzinowej.
  • Dodatki stażowe (za wysługę lat): Większość przewoźników, zwłaszcza państwowych, nagradza lojalność i długość zatrudnienia. Dodatki stażowe rosną wraz z liczbą przepracowanych lat, stanowiąc procent od podstawowego wynagrodzenia.
  • Premie za efektywność i bezpieczeństwo: Maszyniści są często motywowani finansowo za punktualność, oszczędność paliwa (lub energii elektrycznej), przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa oraz brak incydentów i wypadków. Te premie mogą być przyznawane miesięcznie, kwartalnie lub rocznie.
  • Dodatki za pracę w specyficznych warunkach: Mogą to być dodatki za prowadzenie ciężkich składów towarowych, pociągów wysokich prędkości, pracę na trudnych trasach górskich czy obsługę specjalistycznego taboru.
  • Ryczałty za dyżury: W przypadku dyżurów „pod telefonem” lub poza miejscem zamieszkania, maszyniści często otrzymują dodatkowe ryczałty.

Oprócz bezpośrednich dodatków pieniężnych, wiele firm kolejowych oferuje bogate pakiety socjalne i benefity, które, choć nie są bezpośrednio wliczane do pensji, znacząco podnoszą komfort życia i bezpieczeństwo finansowe maszynisty:

  • Prywatna opieka medyczna i pakiety ubezpieczeń: Dostęp do specjalistów i ubezpieczenia na życie/od następstw nieszczęśliwych wypadków to standard w wielu dużych spółkach.
  • Dofinansowania do wypoczynku: Popularnie nazywane „wczasami pod gruszą”, czy też zakładowy fundusz świadczeń socjalnych.
  • Karty sportowe/benefitowe: Dostęp do siłowni, basenów i innych aktywności.
  • Bony towarowe i paczki świąteczne.
  • Zniżki na przejazdy kolejowe: Często obejmujące nie tylko maszynistę, ale i członków jego rodziny, są szczególnie atrakcyjne w tej branży.

Wszystkie te elementy składają się na to, ile zarabia maszynista w ujęciu całkowitym, sprawiając, że zawód ten jest atrakcyjny nie tylko ze względu na podstawową pensję, ale i na kompleksowy system świadczeń.

Geografia płac: Jak region zatrudnienia i rodzaj przewoźnika wpływają na zarobki maszynisty?

Lokalizacja geograficzna oraz forma własności pracodawcy mają kolosalne znaczenie dla ostatecznej wysokości wynagrodzenia maszynisty. Rynek pracy w Polsce jest zróżnicowany, a specyfika branży kolejowej dodatkowo potęguje te różnice.

Wpływ regionu na zarobki maszynisty

Zapotrzebowanie na maszynistów i ogólny poziom płac są bezpośrednio skorelowane z rozwojem gospodarczym regionu i intensywnością ruchu kolejowego. W Polsce najwyższe zarobki maszyniści osiągają tradycyjnie w:

  • Województwie Mazowieckim (zwłaszcza w Warszawie i okolicach): Stolica to największy węzeł kolejowy w kraju, zarówno pod kątem ruchu pasażerskiego (PKP Intercity, Koleje Mazowieckie, Szybka Kolej Miejska), jak i towarowego. Wyższe koszty życia i większa konkurencja o pracowników windują zarobki.
  • Województwie Śląskim i Wielkopolskim: Regiony te charakteryzują się rozwiniętym przemysłem i intensywnym ruchem towarowym, co generuje wysokie zapotrzebowanie na maszynistów transportujących surowce i produkty. Duże miasta, takie jak Katowice czy Poznań, są również ważnymi centrami pasażerskimi.

W tych regionach maszyniści mogą liczyć na wynagrodzenia w górnym kwartylu, a nawet poza medianą, ze względu na większą liczbę przewoźników, którzy walczą o wykwalifikowanych pracowników. Z drugiej strony, w regionach o niższej intensywności ruchu kolejowego i niższych kosztach utrzymania, takich jak województwa Podlaskie, Lubelskie czy Podkarpackie, zarobki mogą być niższe, zbliżając się do dolnego kwartyla. Ta dysproporcja często skłania maszynistów do rozważania relokacji w poszukiwaniu bardziej atrakcyjnych warunków zatrudnienia.

Czytaj  Brutto kontra Netto: Fundamenty Polskiego Systemu Wynagrodzeń

Różnice w wynagrodzeniu w zależności od przewoźnika

Polski rynek kolejowy to nie tylko państwowe spółki PKP, ale także szereg przewoźników regionalnych i prywatnych, oferujących zróżnicowane warunki płacowe.

Generalnie, możemy wyróżnić trzy główne grupy pracodawców:

  1. Spółki z Grupy PKP: PKP Intercity (przewozy dalekobieżne), PKP Cargo (przewozy towarowe), Polregio (przewozy regionalne), PKP Szybka Kolej Miejska (SKM) w Trójmieście.
    • Zalety: Stabilność zatrudnienia, często rozbudowane pakiety socjalne, jasne ścieżki kariery, możliwość prowadzenia różnorodnego taboru.
    • Wady: Wynagrodzenia bazowe mogą być początkowo niższe niż u prywatnych przewoźników, a struktura płac bardziej sztywna. Dla przykładu, maszynista PKP Intercity na początku kariery może zarabiać mniej niż u niektórych prywatnych operatorów, ale za to zyskuje gwarancję pracy i szeroki wachlarz benefitów.
  2. Regionalni przewoźnicy samorządowi: Koleje Mazowieckie, Koleje Śląskie, Koleje Wielkopolskie, Łódzka Kolej Aglomeracyjna, itp.
    • Zalety: Często oferują konkurencyjne wynagrodzenia, zwłaszcza w aglomeracjach, stabilność zatrudnienia (choć mniejszą niż u przewoźników ogólnopolskich), pracę na relatywnie krótkich, dobrze znanych trasach.
    • Wady: Ograniczone możliwości rozwoju na skalę ogólnopolską, mniejsza różnorodność taboru.
  3. Prywatni przewoźnicy towarowi i pasażerscy: CTL Logistics, DB Cargo Polska, Lotos Kolej, Freightliner PL, a także mniejsi przewoźnicy pasażerscy czy wykonujący prace manewrowe.
    • Zalety: Potencjalnie najwyższe zarobki, zwłaszcza dla doświadczonych maszynistów. Niektóre firmy prywatne są w stanie płacić nawet do 10 000 zł na rękę (netto), aby przyciągnąć i utrzymać najlepszych specjalistów. Większa elastyczność w negocjowaniu warunków zatrudnienia.
    • Wady: Mniejsza stabilność zatrudnienia w porównaniu do firm państwowych, często bardziej ograniczone pakiety socjalne.

Wybór pracodawcy ma więc kluczowe znaczenie i wymaga od kandydata dokładnej analizy nie tylko podstawowego wynagrodzenia, ale i całego pakietu świadczeń i perspektyw rozwoju.

Ile zarabia maszynista PKP, PKP Cargo i u przewoźników prywatnych? Szczegółowe porównanie

Aby w pełni odpowiedzieć na pytanie „ile zarabia maszynista?”, musimy przyjrzeć się konkretnym przykładom czołowych pracodawców na polskim rynku kolejowym. Jak już wspomniano, różnice mogą być znaczące.

Zarobki maszynisty w Grupie PKP (ogólnie)

W roku 2026, średnia pensja maszynisty w spółkach z grupy PKP (obejmująca np. PKP Intercity, Polregio, ale z wyłączeniem PKP Cargo, które omówimy osobno) ma oscylować w granicach 6 700 zł brutto miesięcznie. Jest to wartość uśredniona, która uwzględnia zarówno zarobki początkujących, jak i bardziej doświadczonych pracowników. Na tę kwotę wpływają:

  • Staż pracy: Nowi pracownicy często zaczynają od około 4 666 zł brutto, podczas gdy maszyniści z długoletnim doświadczeniem mogą liczyć na zarobki w przedziale 7 000 – 9 000 zł brutto miesięcznie, a z dodatkami znacznie więcej.
  • Rodzaj pociągów: Prowadzenie pociągów pasażerskich, zwłaszcza ekspresowych i Intercity, często jest lepiej wynagradzane ze względu na wyższą odpowiedzialność i presję czasu.
  • Kwalifikacje i umiejętności: Maszyniści specjalizujący się w obsłudze nowoczesnego taboru (np. Pendolino w PKP Intercity) lub posiadający szereg dodatkowych uprawnień, są bardziej wartościowi dla pracodawcy, co przekłada się na wyższe płace.

Zawód maszynisty w PKP jest często postrzegany jako stabilna ścieżka kariery z dobrymi perspektywami rozwoju, szczególnie dla tych, którzy cenią sobie bezpieczeństwo zatrudnienia i rozbudowany pakiet socjalny.

Średnie zarobki maszynisty PKP Cargo

PKP Cargo to lider przewozów towarowych w Polsce i jeden z największych operatorów w Europie. Praca maszynisty w PKP Cargo wiąże się ze specyfiką transportu towarowego – często są to długie trasy, ciężkie składy i nieregularne godziny pracy, ale też mniejsza presja na punktualność w porównaniu do przewozów pasażerskich.

Zarobki maszynistów w PKP Cargo są zróżnicowane i silnie uzależnione od doświadczenia i stażu. Na początku kariery, maszynista może oczekiwać kilku tysięcy złotych brutto miesięcznie. Jednak z biegiem czasu, wraz z nabywaniem doświadczenia, uzyskiwaniem kolejnych uprawnień i podejmowaniem coraz bardziej wymagających zadań, wynagrodzenie może wzrosnąć do kilkunastu tysięcy złotych brutto miesięcznie. W górnym przedziale, doświadczeni maszyniści PKP Cargo z licznymi nadgodzinami i premiami mogą osiągnąć nawet 12 000 – 14 000 zł brutto.

Dodatki i premie dla maszynistów PKP Cargo są podobne do tych wspomnianych wcześniej, ale mają szczególne znaczenie w przypadku transportu towarowego:

  • Wynagrodzenie za nadgodziny, pracę w nocy i dni świąteczne: To kluczowy element, biorąc pod uwagę charakter pracy towarowej, która często odbywa się w niestandardowych godzinach.
  • Premie za efektywność i bezpieczeństwo: W PKP Cargo premie mogą być silnie powiązane z terminowością dostaw (w kontekście umów z klientami), brakiem uszkodzeń towaru oraz oszczędnością eksploatacyjną.
  • Atrakcyjne pakiety ubezpieczeń zdrowotnych i na życie: Stanowią ważny element motywacyjny, zwiększając poczucie bezpieczeństwa pracowników.
Czytaj  iPrzedszkole – Nowoczesne Zarządzanie Placówką i Efektywna Komunikacja z Rodzicami

Dla wielu kandydatów, stabilność i perspektywy rozwoju w tak dużej firmie jak PKP Cargo, połączone z atrakcyjnymi zarobkami dla doświadczonych maszynistów, czynią ją bardzo atrakcyjnym pracodawcą.

Ile zarabia maszynista u przewoźników prywatnych?

To właśnie u prywatnych przewoźników maszyniści mają szansę na osiągnięcie najwyższych wynagrodzeń w branży, nierzadko przekraczających wartości oferowane przez państwowych gigantów. Firmy takie jak CTL Logistics, DB Cargo Polska czy Freightliner PL, które konkurują o wykwalifikowanych pracowników, są w stanie oferować bardziej elastyczne i często wyższe stawki.

U przewoźników prywatnych, doświadczony maszynista, szczególnie posiadający szerokie uprawnienia (np. na różne typy lokomotyw, w tym te najnowocześniejsze, czy obsługujący ruch międzynarodowy), może zarabiać nawet 10 000 zł na rękę (netto). To oznacza, że brutto jego zarobki mogą przekraczać 14 000 – 16 000 zł, a włączając wszystkie dodatki i nadgodziny, mogą zbliżać się do 20 000 zł brutto miesięcznie w skrajnych przypadkach.

Jednak, jak wspomniano, te wyższe zarobki często idą w parze z mniejszą stabilnością zatrudnienia (umowy na czas określony, mniejsze związki zawodowe), a pakiety socjalne mogą być mniej rozbudowane niż w sektorze publicznym. Praca u prywatnych przewoźników wymaga też często większej dyspozycyjności i elastyczności, ale dla wielu maszynistów jest to cena, którą warto zapłacić za wyższe wynagrodzenie.

Perspektywy Zawodowe i Ścieżka Rozwoju – Jak zwiększyć swoje zarobki jako maszynista?

Zawód maszynisty to nie tylko stabilna posada, ale także szereg możliwości rozwoju, które bezpośrednio przekładają się na wzrost wynagrodzenia. Aby systematycznie zwiększać swoje zarobki, maszynista powinien skupić się na kilku kluczowych obszarach:

  1. Zdobywanie doświadczenia i stażu pracy: To podstawa. Im więcej lat spędzonych za sterami lokomotywy, tym większe zaufanie pracodawcy, szersza wiedza praktyczna i wyższe dodatki stażowe. Wieloletnie doświadczenie to także większa szansa na zajmowanie lepiej płatnych stanowisk.
  2. Poszerzanie kwalifikacji i uprawnień:
    • Uprawnienia na różne typy taboru: Posiadanie licencji na prowadzenie różnych typów lokomotyw (elektrycznych, spalinowych, nowoczesnych zespołów trakcyjnych) zwiększa elastyczność i wartość maszynisty na rynku pracy.
    • Obsługa zaawansowanych systemów: Umiejętność pracy z nowoczesnymi systemami sterowania ruchem kolejowym (np. ETCS – European Train Control System) jest coraz bardziej ceniona i wynagradzana.
    • Uprawnienia międzynarodowe: Dla maszynistów chcących pracować na trasach transgranicznych, posiadanie uprawnień do prowadzenia pociągów w innych krajach UE może otworzyć drzwi do znacznie wyższych zarobków.
  3. Specjalizacja:
    • Przewozy wysokich prędkości: Obsługa pociągów takich jak Pendolino wiąże się z większą odpowiedzialnością i specjalistycznym szkoleniem, co przekłada się na wyższe stawki.
    • Specjalistyczne przewozy towarowe: Transport towarów niebezpiecznych, ponadgabarytowych czy wojskowych wymaga dodatkowych kwalifikacji i jest często lepiej płatny.
  4. Zmiana przewoźnika: Monitorowanie rynku pracy i elastyczność w zmianie pracodawcy może przynieść znaczne podwyżki. Prywatni przewoźnicy są często gotowi zapłacić więcej za doświadczonych maszynistów.
  5. Awans na stanowiska instruktorskie lub zarządcze: Z czasem, najbardziej doświadczeni maszyniści mogą awansować na stanowiska instruktorów, szkolących młodszych kolegów, lub objąć funkcje w dyspozyturze, planowaniu ruchu czy zarządzaniu taborem. Te stanowiska wiążą się z wyższą odpowiedzialnością i oczywiście wyższym wynagrodzeniem.

Branża kolejowa jest w fazie dynamicznego rozwoju i modernizacji. Inwestycje w nową infrastrukturę i tabor generują stałe zapotrzebowanie na wykwalifikowanych maszynistów. Dzięki ciągłemu doskonaleniu i świadomemu zarządzaniu swoją karierą, maszynista ma realne szanse na osiąganie bardzo satysfakcjonujących zarobków przez wiele lat.

Podsumowanie: Zawód maszynisty – Stabilność i potencjał wysokich zarobków

Zawód maszynisty to bez wątpienia jedna z kluczowych profesji w sektorze transportu, oferująca stabilność zatrudnienia i atrakcyjne wynagrodzenie. Jak pokazaliśmy, odpowiedź na pytanie „ile zarabia maszynista?” jest złożona i zależy od wielu czynników, takich jak staż pracy, specjalizacja, region zatrudnienia oraz polityka płacowa konkretnego przewoźnika.

Mediana zarobków na poziomie 8900 zł brutto miesięcznie, z perspektywą osiągnięcia nawet kilkunastu tysięcy brutto dla doświadczonych specjalistów, plasuje maszynistów wśród dobrze opłacanych zawodów. Dodatki za pracę w nocy, święta, nadgodziny oraz rozbudowane pakiety socjalne dodatkowo zwiększają atrakcyjność finansową tej profesji.

Niezależnie od tego, czy maszynista wybierze pracę w stabilnych spółkach państwowych z Grupy PKP, u przewoźników regionalnych, czy w dynamicznych firmach prywatnych, kluczem do wysokich zarobków jest ciągłe doskonalenie kwalifikacji, zdobywanie doświadczenia i elastyczność. Inwestycje w kolej i rosnące zapotrzebowanie na fachowców gwarantują, że zawód maszynisty pozostanie jedną z najbardziej perspektywicznych i cenionych ścieżek kariery w Polsce.

Kamil Kwiatkowski

O Autorze

Jestem Kamil Kwiatkowski, pasjonat Rzeszowa i twórca portalu Manufaktura Rzeszów, który powstał z miłości do tego miasta i chęci dzielenia się jego niesamowitą historią, dynamicznym rozwojem oraz codziennym tętnem życia. Od lat obserwuję, jak Rzeszów zmienia się w nowoczesną metropolię, nie tracąc przy tym swojego unikalnego charakteru, i właśnie te przemiany – od Doliny Lotniczej po rewitalizowane zabytki, od lokalnej gastronomii po wydarzenia kulturalne – staram się dokumentować i przedstawiać w przystępny sposób. Moja misja to stworzenie miejsca, gdzie mieszkańcy znajdą wszystko, co najważniejsze o ich mieście, a osoby planujące przyjazd odkryją prawdziwe oblicze stolicy Podkarpacia – miasta, które warto poznać nie tylko z perspektywy turysty, ale przede wszystkim mieszkańca.